زنبور

ملکه

ملکه معمولاً مادر تمامی زنبورهای موجود در کندو است. جنسیت آن ماده بوده و مهم ترین وظیفه اش تخم گذاری می باشد. ملکه از اواخر فروردین تا اواخر خرداد روزانه حدود ۱۵۰۰ تخم می گذارد.^[۵] ملکه ها و کارگرها از تخم های لقاح شده و نرها از تخم های غیر لقاح شده (هاپلودید) به وجود می آیند. طول بدن ملکه بسته به هر نژاد متفاوت می باشد. بال های آن کوچک بوده و خرطوم آن توانایی جمع آوری شهد گل ها را نداشته و در عوض دارای شکمی بزرگ تر از ماده های کارگر بوده و به طور طبیعی بیش از ۵ سال می تواند زنده بماند. در زنبورداری تجاری به علت کاهش تخمریزی از سال دوم زندگی به بعد، بیش از دو سال از یک ملکه استفاده نمی شود. ملکه عسل در زمان شفیرگی گرده نمی خورد و بجای آن ژله رویال مصرف می کند و شفیره ای که از گرده تغذیه شود هیچگاه به ملکه تبدیل نشده و کارگر خواهد شد. ملکه تا آخر عمر توسط ژله رویال تولیدی کارگران تغذیه می شود.

زنبور عسل در حال جمع آوری شهد گل

زنبور نر

زنبورهای نر در کندو تنها وظیفه بارور نمودن ملکه را دارند و دارای نیش نمی باشند. دارای سر و بال های بزرگ می باشند. توانایی جمع آوری شهد و گرده را نداشته و ۲۴ روز زنده می مانند.

زنبور نر در حجره های بزرگ تری نسبت به زنبورهای کارگر پرورش می یابند. تخمهای بارورنشده ملکه به زنبور نر تبدیل می شوند.

زنبور کارگر

جنسیت زنبورهای کارگر ماده بوده و بیشتر جمعیت کندو را تشکیل می دهند.^[۵] طول بدن آن ها ۹ میلیمتر می باشد. در یک کندوی قوی با بیش از ۱۰ قاب، حدود ۷۰ هزار زنبور کارگر وجود دارد. زنبورهای کارگر با اینکه ماده هستند توانایی بارور شدن ندارند. ولی در صورت نبودن ملکه در کندو می توانند تخم ریزی کنند. که در زنبورداری ماده تخم گذار گفته می شود. نیش زنبورهای ماده خاردار بوده و طول آن در حدود ۱ میلی متر می باشد. به خاطر وجود همین خارها پس از نیش زدن و ورود زهر به بدن موجوداتی که ساختار گوشتی دارد نیش در پوست گیر کرده و موجب جدا شدن کیسه زهر از زنبور می شود. و پس از چند دقیقه زنبوری که نیش زده خواهد مرد.

 

زنبور کارگر در حال حمل گرده گل به سمت کندو

زنبور عسل و باروری گل ها

برآورد می شود که زنبور عسل در تهیه و تولید یک سوم غذای بشری سهیم باشد. واین بدان معنی نیست که عسل یک سوم غذای بشری است، بلکه باید گفت که زنبور عسل نقش مهمی در باروری گیاهان دارد و اگر زنبور نبود چه بسا که در بسیاری از اوقات باروری گیاهان امکان پذیر نبود. زنبور عسل وقتی بر روی گلی می نشیند، دانه های گرده را از اندام نرینه گل (پرچم) با خود برمی دارد و هنگامی که به سوی گل دیگری می رود، با این دانه های گرده اندام مادینه گیاه (تخمدان) را بارور می سازد، وبنا به اظهارات اتحادیه ملی پرورش دهندگان زنبور عسل در فرانسه، زنبور عسل اقدام به تلقیح وباروری گل آفتابگردان و درختان سیب به میزان ۷۰٪ و توت فرنگی و گیلاس به میزان ۸۰٪ و درختان میوه دار کوچک به میزان ۹۰٪ و شبدر و یونجه بنفش به میزان ۱۰۰٪ می نماید و اگر زنبور عسل نباشد، میزان تولیدات گیاهی به شدت کاهش می یافت و بدین گونه قبل از این که به موضوع اهمیت تولید عسل بپردازیم، باید کمی واقع بین باشیم و دریابیم که زندگی ما بدون زنبور عسل بسیار دشوار می شد. باغداران و کشاورزان به خوبی از نقش زنبور عسل در باروری گیاهان و افزایش محصولات کشاورزی آگاه هستند و به همین علت هیچ گاه در اجاره دادن باغ های خود به پرورش دهندگان زنبور عسل تردید نمی کنند وبدین وسیله سعی می کنند که میزان تولید محصولات خود را دوبرابر سازند.

جمع آوری شهد - گرده - آب - بره موم - پاسبانی از کندو - تولید عسل - رسیدگی به ملکه - پرورش نوزادان - رسیدگی به کندو و پاکیزه گی آن از بیشترین وظایف زنبورهای کارگر می باشد.

فعالیتهای زنبور عسل در حدود درجات معینی امکان پذیر است.بعبارت دیگر فعالیت طبیعی زنبور در حدودC10تا C38 امکان پذیر می باشد و در ماوراء آن کم کم فعالیتهای طبیعی متوقف میگردد مگر ندرتا" برای انجام فعالیت بخصوصی مثلا" آوردن آب و یا دفع فضولات(Gary,1975) ولی مجموعه زنبورها که بصورت توده در داخل کندو زندگی میکنند قادرند درجه حرارت داخل توده را تنظیم و در حد مطلوبی ثابت نگه دارند(Phillips & Demuth,1915).

در هنگام زمستان که درجه حرارت محیط پائین است دمای وسط توده زنبور در حد C35 ثابت نگه داشته میشود.این امر بخاطر فعالیت های ماهیچه ای بدن زنبورها در سطح خارجی توده است که گرما را بطرف داخل توده می فرستد و بدن آنها بصورت عایقی مانع خارج شدن گرما از وسط توده میگردد.برای انجام این فعالیت،زنبورهاهای سطح خارجی توده مرتبا" با زنبورهای داخل توده تعویض جا کرده و با خوردن عسل و انجام حرکات ماهیچه ای قادر به تولید گرما می باشند(Esch,1960).

 

 

گرده افشانی درختان میوه توسط زنبور عسل

نزدیک به ۱۰۰۰ گونه زنبور عسل در شمال غربی آمریکا، نزدیک به اقیانوس آرام شناخته شده اند که تنها تعداد اندکی از آن ها برای گرده افشانی در باغ ها مفید تشخیص داده شده اند. 

استفاده از حشره کش ها و از دست رفتن محیط های مساعد آشیانه سازی سبب کاهش تعداد زنبور های وحشی گرده افشان شده است. زنبور های بامبل(Bumble bee) به سبب داشتن موهای زیاد و جثه بزرگ، گرده افشان های خوبی هستند، اما متاسفانه قادر به تولید جمعیت فراوانی از این نوع زنبور نبوده ایم. زنبور های وحشی دیگری نیز وجود دارند، اما تعداد آن ها برای یک گرده افشانی مناسب کافی نیست.
زنبور های عسل، مهمترین حشرات گرده افشان برای تولید تجاری میوه اند. زنبور ها تنها حشرات پرورش یافته ای هستند که از آن ها می توان برای گرده افشانی باغ ها استفاده کرد. از آن رو که این حشرات، گرده افشان های کارآمدی هستند، هر زمان، هر مکان و هر گلی که لازم باشد می توان از آن ها بهره گرفت و تعدادشان قابل کنترل است.

برای باغداران عملی نیست که خودشان صاحب کندوی زنبور عسل باشند، چرا که مانند دیگر حیواناتی که در مزارع نگهداری می شوند، در تمامی سال به مراقبت نیاز دارند. از سوی دیگر، باغدار، تنها مدت کوتاهی به یک کندوی خوب نیاز دارد. بنابراین، باغدار همیشه به مهارت زنبوردار در پرورش کندوهای سالم در هنگام باز شدن گل ها بسیار وابسته است.

 

 

 

 

 

 

 

زنبور عسل یاور انسان و محیط زیست

در کشور ایران اکثر مردم فایده زنبور عسل را منحصرا در تولید عسل میدانند در صورتی که تمامی محصولات زنبور عسل سراسر فایده برای انسان و محیط زیست است . عسل از دیر باز در خدمت سلامت بشر بووده است و به عنوان یکی از پر مصرف ترین فرآورده های غذایی و دارویی شناخته شده است .عسل در درمان بسیاری از بیماریها همانند پوستی ،چشمی ،گوارشی ،سیستم ایمنی و سوختگی موثر است اما متاسفانه در ایران مصرف عسل هر فرد سالانه 270 گرم است اما در کشورهای اروپایی یک کیلو و 200 گرم است .از دیگر فرآورده های زنبور عسل می توان به موم اشاره نمود با شنیدن موم به ناگاه به یاد اجساد مومیایی شده تاریخی می افتیم که توسط موم اجساد را قرنها سالم نگهداری می کردند.موم زنبور عسل در صنایع داروسازی کاربرد فراوانی دارند به عنوان مثال به صورت روکش در کپسولها و قرصها و…و همچنین به صورت پمادها و کرم های دارویی و قرص استفاده میشود .
 

فرهنگی - زنبورها کمتر ناامید می شوند و از جمله موجوداتی اند که بیشتر از سایرین نوع دوست اند و کمتر به خود فکر می کنند و …

به گزارش «۲۴»، هنوز هم دانشمندان بسیاری از کارهایی که زنبور عسل می تواند انجام دهد را نشناخته اند و هر روز ابعاد جدیدی از زندگی دسته جمعی این موجودات کشف می شود.